Không biết từ bao giờ người bán hàng ở Sài Gòn biết chơi chiêu gian dối, lừa đảo người mua hàng kiểu 1/2 kg như vầy. Ngày xưa làm gì có cái này…

Nhìn vô 10.000 đồng 1/2 kg, số 1 lớn chà bá, số 2 thì nhỏ xíu làm nhiều người đi đường nhìn không rõ lại dính bẫy. Đến khi người ta biết mình bị lừa thì nhiều người sẽ không mua, nhưng đa phần do tính cách người Nam Kỳ sĩ diện, thành ra có lỡ cũng phải mua, vậy là người bán hàng trót lọt. Tôi gọi cái chuyện này là gian manh và thói gian manh này là học được từ mấy bà bán hàng rong ngoài Bắc đi vào.

(Ảnh qua Zing)

Sau 1975 tới nay rất nhiều giá trị ở Nam Kỳ đã biến mất. Hồi trước năm 1975, người Nam Kỳ khi mua gạo về nấu cơm chỉ tính bằng lít gạo chứ không ai tính kg như hiện nay, thành ra mới có câu “Nhà nghèo đong gạo lít”, “nhà mạt mua gạo lon”. Con gái mà thấy nhà trai nào đông con, mua gạo thì từng lon từng lít là sợ xanh mặt chẳng bao giờ dám về làm dâu.

Người Nam Kỳ bán các mặt hàng chất lỏng như nước mắm, rượu đế, dấm, nước tương, xăng, dầu hôi, dầu phộng, dầu hào, dầu mè thì tính lít và xị, bốn xị thành 1 lít (1000 ml).

Nam Kỳ xưa còn có thói quen mua bán tính chục với trái cây. Chục ở Sài Gòn và chung quanh như Long An, Bình Dương, Biên Hòa xưa là 12 trái. Thời tôi còn nhỏ đã mua một chục là 12 rồi. Còn có những loại trái cây quý hiếm như măng cụt thì chục có khi tính là 10 trái.

Chợ Sài Gòn xưa. (Ảnh qua philaasiannews)

Ở Miền Tây trái cây thì tính chục gồm 12, 14, 16 ,18 có nơi là 24 trái.

Tiền Giang, Vĩnh Long, Bến Tre, Đồng Tháp tính 1 chục trái cây là 12; Cao Lãnh 1 chục là 18; Cái Mơn 1 chục là 12; Mỏ Cày 1 chục là 14.

Sóc Trăng trước năm 1975, thì 1 chục được tính là 14 trái; sau năm 1975 thì 1 chục chỉ còn 12 trái và nay là tính bằng kg. Trà Vinh tính chục trái cây là 12, 14.

Cau ăn trầu bán 1 chục 16 trái cho mấy bà già thường ăn trầu, mua để đám cưới thì tính quày, tính buồng.

Các loại bánh ít, bánh ú, bánh dừa, bánh bông lan tính 1 chục là 12 cái.

Rau cải ngày xưa bán bó, bó nhỏ và bó lớn có giá khác nhau. Đồ hàng bông la gim như cải nồi, bông cải thì bán bắp, tức nguyên một cái mà tính lên, có chổ tính ký nhưng không phổ biến.

Chuối mua sỉ thì tính quày, mua lẻ thì tính nải, cứ từng nải mà tính, giá rẻ rề.

Mua mía thì tính bó, một bó từ 12 cây trở lên. Dừa cũng tính 1 chục là 12, mua lẻ thì tính trái.

Lá chuối gói bánh khi mua thì tính theo xấp, một xấp có rất nhiều tàu lá rọc sẵn.

Khi đi mua cá thì Nam Kỳ xưa tính mớ, nhìn cá trong thau mà định giá, sau này mới đổi thành tính ký.

Mua thịt, mua gà thì tính ký, một ký (kg), 2 ký rồi nữa ký, phổ biến nữa còn có tính gam (gram). Mức tính là 50g, 100g, 200g, 500g, 1kg, 2kg.

Thế mà ngày nay tới lá chuối cũng tính ký, mua mía, mua chuối cũng tính ký.

Bây giờ đi chợ Nam Kỳ mà nghe ai đó nói “Cho em hai lạng thịt “, “Bán em miếng thịt ba chỉ”. Bà đi mua thì “Bán em ba lạng thịt bò thăn, thái dùm em” , bà bán sẽ: “Chờ tí, chị sẽ thái cho em”, rồi “Em mua xương về ninh nước dùng”… nghe rất trái cái lổ nhỉ, khó chịu trong lòng, cái chữ ‘gam’ biến mất, chữ ‘ba rọi’, ‘nước lèo’ cũng biến mất. ‘Thái’ hay ‘nước dùng’ là cái giống gì?

Bây giờ đi ra chợ chữ ‘gam’ biến mất, chữ ‘ba rọi’, ‘nước lèo’ cũng biến mất. (Ảnh qua TN)

Nói chung đó là quá trình đồng hóa từ trong truyền hình, tuyên truyền và từ chính chánh quyền sở tại Miền Nam này.

Bạn sẽ hết hồn khi tại bến xe Nam Kỳ có bảng ghi “Chỗ đỗ xe”, rồi có nơi thì ghi “Cấm vất rác”.

Nói chung sau năm 1975 khi Miền Nam bị người Bắc cai trị, họ đã xài những từ ngữ của vùng miền họ mà họ cho là “chuẩn” và ép dân Miền Nam “ruột thịt” xài nó trong giáo dục, tuyên truyền và truyền thông, thế là nhiều người Miền Nam trong vô thức đã hồn nhiên tự thay đổi bản thân mình mà không hay.

Nên nhớ, cái riêng của mình mà giữ không được thì sẽ không còn là mình nữa.

Thực ra chẳng yều cầu bạn phải thuộc những sự kiện lịch sử của đệ nhất VNCH hay đệ nhị VNCH, nhưng bạn phát ngôn ra phải biết văn nào của mình, chữ nào của người, phải giữ cái của mình để mình còn đường tồn tại mai sau.

Hãy cúi xuống, hãy chạnh lòng nhớ mình là người Nam Kỳ Lục Tỉnh, người Miền Nam.

“Tôi đưa em về vườn bông trái Lái Thiêu
Ngọt bưởi Biên Hòa phù sa bát ngát
Em ngủ vai tôi ngậm tròn nước mắt
Em ngủ vai tôi tiếng hát êm đềm:
“Nhà Bè nước chảy chia hai
Ai về Gia Ðịnh-Ðồng Nai thì về”.

Tác giả: Nguyễn Gia Việt

Danh Mục : Cuộc sống