Ông James Chor Hang Chow (quốc tịch Canada) là một doanh nhân đã làm ăn sinh sống ở Việt Nam hơn 30 năm nay. Báo Tuổi trẻ đưa tin ngày 30/6 vừa qua, ông đã trút hơi thở cuối cùng tại bệnh viện. Ông ra đi mà không có người thân thích nào bên cạnh. Những người biết đến hoàn cảnh của ông cũng chỉ biết ngậm ngùi thở dài, cảm thấy lạnh lẽo cho một kiếp người đã phải chịu đựng quá nhiều oan trái.

Người đàn ông ngoại quốc bị hàm oan tại Việt Nam, chết trong nghèo khổ và cô đơn - Ảnh 1
Ông James Chow khi còn khỏe mạnh. (Ảnh: Đ.T.L/ tuoitre.vn)

Một bản án oan, được giải oan nhưng không có bồi thường

Ông James nguyên là giám đốc đại diện Công ty VanPac Timer Trading Co. Ltd (Hong Kong), chuyên kinh doanh gỗ. Từ năm 1980, công ty này đã có nhiều giao dịch làm ăn với các doanh nghiệp Việt Nam. Bất ngờ vào ngày 14/8/1992, ông James bị Công an TP.HCM khởi tố, bắt tạm giam về tội “lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản xã hội chủ nghĩa”.

Theo bản án, ông James có ký hợp đồng vận chuyển với các công ty tại Việt Nam (trong đó có Công ty vận tải Khánh Hòa) nhưng nợ tiền chưa thanh toán. Khi bị công ty Công ty vận tải Khánh Hòa kiện ra trọng tài kinh tế, phán quyết của trọng tài buộc ông James phải thanh toán số tiền 213.000 USD, nhưng ông James khiếu nại nên chưa thanh toán. Ngoài ra ông James còn nhận hợp đồng đặt cọc (8.000 USD) vận chuyển hàng hóa cho Công ty Khmer Tourmexco. Điều kiện giao hàng là sau khi bên mua mở Tín dụng thư 30 ngày, nhưng sau đó Khmer Tourmexco chưa mở Tín dụng thư nên việc giao hàng chưa được thực hiện.

Do đó bản án hình sự sơ thẩm ngày 18/2/1995 của TAND TP.HCM đã tuyên phạt ông James 2 năm 6 tháng 5 ngày tù, bằng với thời gian tạm giam. Đồng thời tài sản của ông – một tàu vận tải biển và 7.600 USD cùng nhiều tài sản khác cũng bị tịch thu. Ông James kháng cáo. Tuy nhiên Công ty vận tải biển Khánh Hòa vẫn được giao con tàu, làm thủ tục sang tên dù bản án chưa có hiệu lực. Công ty này sau đó bị giải thể, con tàu bị bán với giá gần 600 triệu và nộp vào ngân sách tỉnh.

Bốn ngày sau khi con tàu đổi chủ, tức ngày 14/8/1995, tòa phúc thẩm TAND tối cao tại TP.HCM đã ban hành bản án phúc thẩm tuyên hủy bản án sơ thẩm, tuyên bố ông James không phạm tội và đình chỉ vụ án. Theo bản án phúc thẩm, tòa khẳng định ông James không hề chiếm đoạt một phương tiện hay bất kỳ một tài sản gì khác của các đơn vị vận tải, do đó không thể kết tội chiếm đoạt tài sản. Đồng thời cũng  không thể kết luận bị cáo lợi dụng trong việc ký kết hợp đồng để chiếm đoạt 8.000 USD do điều kiện giao hàng chưa được đáp ứng (Tín dụng thư chưa mở).

Theo bản án phúc thẩm, UBND tỉnh Khánh Hòa phải có nghĩa vụ trả lại khoản tiền 595 triệu đồng là tiền bán con tàu cho ông James. Thế nhưng UBND tỉnh Khánh Hòa không chịu chuyển tiền với lý do ông James vẫn đang còn nợ tiền vận chuyển với Công ty VTBKH. Phòng thi hành án thậm chí còn ra quyết định cưỡng chế thi hành án nhưng  Kho bạc Nhà nước tỉnh Khánh Hòa chây lỳ không chuyển tiền. Ngoài ra, ngày 6/9/2007 ông James làm đơn gửi đến TAND TP.HCM, yêu cầu bồi thường thiệt hại theo nghị quyết 388 với tổng số tiền 27.4 tỷ đồng nhưng không có hồi âm.

Cho đến tận khi nhắm mắt xuôi tay, ông James vẫn không đòi lại được tài sản của mình.

Sống cuộc sống khốn khổ, lạnh lẽo đến tận khi qua đời

Sau khi ra tù, ông James sống cuộc sống nghèo khổ và không có người thân thích bên cạnh. Ông chỉ có người bạn là ông Đặng Thành Long (60 tuổi). Họ biết nhau từ năm 2000, nhưng mãi đến năm 2007 ông Long mới biết được câu chuyện của James. Khi đó do đang khốn khổ vì việc đòi tài sản, ông James không hề biết mình sẽ được bồi thường oan sai theo quy định của pháp luật. Để có căn cứ đòi bồi thường oan sai, ông James phải có bản án sơ thẩm nhưng thời điểm đó tòa không cung cấp cho ông bản án này. Mãi đến năm 2007, ông James mới được luật sư trợ giúp miễn phí hướng dẫn làm đơn yêu cầu TAND TP.HCM cung cấp bản án sơ thẩm.

Người đàn ông ngoại quốc bị hàm oan tại Việt Nam, chết trong nghèo khổ và cô đơn - Ảnh 2
Ông Long rải tro ông James sau khi hỏa táng. (Ảnh: H.Đ/ tuoitre.vn)

Đến năm 2010 ông James ngã bệnh nặng dẫn đến xuất huyết dưới da. Thấy ông James đơn chiếc nên thỉnh thoảng ông Long có giúp đỡ phiên dịch và chăm sóc. Đến tháng 8/2019, mắt ông James bị đục thủy tinh thể, trong đó một mắt gần như mù hẳn. Lúc đó các con ông Long cũng đã qua Mỹ định cư, ông Long ở lại Việt Nam một mình nên có điều kiện đã qua lại chăm sóc cho ông James nhiều hơn. “Khi đó ổng chỉ còn mỗi chiếc xe máy nhưng phải bán đi để lấy tiền mổ mắt, mà tiền bán xe cũng chỉ đủ mổ một mắt thôi” – ông Long buồn buồn nói. Ông Long kể tuy hằng ngày nấu ăn, chăm sóc cho ông James nhưng một số việc thuộc chuyện cá nhân riêng tư thì không hỏi tới.

Trước khi ông James qua đời không lâu, ông Long lại đưa ông James đến gặp lại luật sư Phan Trung Hoài và tiếp tục nhờ ông Hoài trợ giúp. Lúc đó ông James đã bệnh khá nặng và phải sống nhờ lòng hảo tâm của mọi người. Luật sư Hoài đã góp tiền cùng ông Long đóng viện phí cho ông James. Biết hộ chiếu ông James quá hạn hơn 6 tháng nhưng không có tiền làm lại, luật sư Hoài phải bỏ ra gần 30 triệu đồng để đóng tiền nộp phạt quá hạn và các khoản phí giúp ông.

Người đàn ông ngoại quốc bị hàm oan tại Việt Nam, chết trong nghèo khổ và cô đơn - Ảnh 3

“Tôi thấy ông James đến nước mình làm ăn nhưng lâm vào tù tội oan sai, trắng tay thì mình giúp được gì cứ giúp thôi. Khi còn khỏe, ông James có nhắn tin cho tôi là nếu đòi được tài sản thì sẽ hoàn trả một phần chi phí cho luật sư. Ông ấy cũng nhiều lần đề nghị làm hợp đồng hứa thưởng, nhưng tôi thấy ông ấy quá khổ nên không làm” – luật sư Hoài chia sẻ.

Về vấn đề bồi thường sau khi ông James chết, ông Hoài cho biết thêm: “Hiện nay, ông James đã qua đời, nhưng ông còn những người thừa kế ở Canada và Hong Kong. Do đó việc bồi thường sẽ không dừng lại mà sẽ được thực hiện để những người thừa kế tiếp nhận. Trước mắt, do tình hình dịch COVID-19 nên những người thân của ông James chưa sang Việt Nam được, nhưng sau khi làm các thủ tục thừa kế, họ có thể tiếp tục ủy quyền cho luật sư để làm việc này”.

Theo báo Tuổi trẻ.

Từ Thức (t/h)

Xem thêm:

Danh Mục : Việt Nam