Một trong những điều thú vị khi đọc tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung là khả năng xây dựng chuyện tình giữa các nhân vật của ông. Đương nhiên, những chuyện tình ấy đẹp mà không tục, cởi mở mà không phóng túng, khiến người ta ngưỡng mộ nhưng không nảy sinh tà niệm, có hơi hướng lãng mạn của văn học phương Tây nhưng vẫn nằm trong khuôn khổ trang trọng kín đáo của truyền thống phương Đông. Quan trọng hơn là, đằng sau những chuyện tình đẹp ấy, là cũng có ẩn ý sâu sắc của tác giả.

Cặp đôi Nhậm Doanh Doanh và Lệnh Hồ Xung trong phiên bản Tiếu ngạo giang hồ năm 2003.
Cặp đôi Nhậm Doanh Doanh và Lệnh Hồ Xung trong phiên bản Tiếu ngạo giang hồ năm 2001. (Ảnh: Sohu)

Có khi độc giả thấy luyến tiếc về những chuyện tình dang dở không thành, như là Lệnh Hồ Xung giá như được tiếp tục cùng Nhạc Linh San luyện kiếm dưới thác nước, hay Trương Vô Kỵ có thể lựa chọn Chu Chỉ Nhược hoặc Tiểu Chiêu,… nhưng nếu hiểu được ý đồ của Kim Dung, thì hẳn người ta sẽ biết rằng từ đầu những cặp đôi ấy vốn đã định sẵn là “không thành” rồi.

Một cô nàng thông minh tuyệt đỉnh như Hoàng Dung, có thể nói thiên hạ không ai bằng, vì sao lại yêu một Quách Tĩnh vô cùng ngốc nghếch “trâu nước”? Một quận chúa Triệu Mẫn quyết đoán và nhiều tham vọng, vì sao lại thành đôi với một Trương Vô Kỵ có vẻ ngoài nhu nhược và không chút truy cầu?

Một “thánh cô” Nhậm Doanh Doanh nghiêm khắc và cẩn trọng, vì sao lại chọn một Lệnh Hồ Xung hời hợt, chẳng chút ý tứ gì? Hay như một Tiểu Long Nữ lạnh lùng đến mức không có cảm xúc, vì sao lại rung động vì một Dương Quá chuyện gì cũng hành xử theo cảm tính?

Những điều này là ngẫu nhiên hay do tác giả muốn vậy? Tất nhiên là có dụng ý của tác giả! Sự trái ngược của các cặp đôi, không phải là để đối đầu với nhau, mà là để bổ sung cho nhau, như chính Kim Dung từng viết “tính cách vợ chồng cần phải bổ khuyết cho nhau”.

Người Á Đông có triết lý “tương sinh tương khắc”, quan niệm rằng sự vật phân thành âm và dương, thuận và nghịch, chính diện và phản diện,… hai trạng thái tuy đối lập nhau nhưng lại bổ sung và hoàn thiện cho nhau. Nếu chỉ hoàn toàn là “âm”, hoặc hoàn toàn là “dương” thì không hợp lý, tàn khuyết bất toàn, phải cần một âm một dương, khi kết hợp lại sẽ vô cùng hài hòa.

Trong cuộc sống, người ta phải trải qua những năm tháng chiến tranh loạn lạc mới thấy hòa bình là đáng quý dường nào, phải từng ở nơi lao tù mới hiểu niềm vui của sự tự do, phải nếm trải nỗi mất mát mới biết trân trọng những cái bản thân đang nắm giữ, phải vượt qua muôn ngàn thất bại mới có cảm giác hạnh phúc khi thành công,… cả hai yếu tố “chính” và “phản” đều cần thiết. Nếu người ta làm gì cũng đạt được ngay, không có điều gì cản trở cả, tất nhiên khi đó sẽ không có niềm vui của sự thắng lợi, nhân sinh sẽ trở nên vô vị và tẻ nhạt biết bao.

Kim Dung từng chia sẻ rằng ông thích Tiểu Chiêu nhất, nhưng không thể ghép đôi nàng và Trương Vô Kỵ được, bởi chỉ có Triệu Mẫn mới phù hợp.
Kim Dung từng chia sẻ rằng ông thích Tiểu Chiêu nhất, nhưng không thể ghép đôi nàng và Trương Vô Kỵ được, bởi chỉ có Triệu Mẫn mới phù hợp. (Ảnh: Pinterest)

Tiểu thuyết Kim Dung mang theo rất nhiều tinh túy của truyền thống phương Đông, lối xây dựng “vợ chồng cần bổ khuyết cho nhau” của ông chính là phản ánh một phần đạo lý “tương sinh tương khắc” mà cổ nhân truyền lại.

Quách Tĩnh khờ khạo cần trí thông minh của Hoàng Dung mới có thể thủ thành Tương Dương, chỉ đơn thuần dựa vào võ nghệ mà không có tâm cơ thì làm sao lâm trận đánh giặc? Nhưng Hoàng Dung khéo quá có khi hóa vụng, một người “khôn lỏi” sao có thể khiến ngàn vạn anh hùng kính phục được? Chỉ sự trung nghĩa và đôn hậu của Quách Tĩnh, đối đãi với nhau bằng tấm chân tình không chút toan tính, mới cảm động được nhân tâm, khiến người ta chủ động xả thân giúp đỡ.

Trương Vô Kỵ việc gì cũng hay do dự, rất ít khi đưa ra quyết định, kỳ thực là vì chàng trai này quá nhân hậu, chỉ sợ quyết định của mình làm người khác phải tổn thương, cho dù người bị tổn thương là kẻ ác thì chàng cũng không nỡ. Cá tính quyết đoán, mọi việc chỉ nói một lời của Triệu Mẫn có thể hỗ trợ cho chàng vào những lúc như vậy.

Nhưng Triệu Mẫn hoài bão cao xa, tham vọng quá lớn, khiến nàng không có nét khả ái của một nữ nhi. Chỉ lối sống thuận theo tự nhiên của Trương Vô Kỵ, mới khiến nàng quay lại là một cô nương bình thường, biết e thẹn và cũng biết nghĩ cho người khác. Kim Dung từng chia sẻ rằng ông thích Tiểu Chiêu nhất, nhưng không thể ghép đôi nàng và Trương Vô Kỵ được, bởi chỉ có Triệu Mẫn mới phù hợp.

Nhậm Doanh Doanh là con gái của giáo chủ Ma giáo, vì nhiễm tính cha nên có thể nói tà khí đầy mình, tính tình cô nàng nghiêm khắc đến mức tàn nhẫn, chuyện gì cũng thận trọng quá mức, bởi vậy không có lấy một người bạn thật sự. Lệnh Hồ Xung vì hời hợt mà có thể hòa hợp với tất cả mọi người, cũng bởi xem nhẹ mọi chuyện nên lòng khoan dung là rất lớn, rốt cuộc có thể “cảm hóa” được cái tà khí của Nhậm Doanh Doanh.

Ngược lại, bởi Lệnh Hồ Xung cái gì cũng không coi trọng, khiến bản thân trở thành kẻ vô kỷ vô cương, thích gì liền làm nấy, tuy không làm chuyện ác nhưng cũng đã kết giao với nhiều kẻ thật sự không ra gì, trong trường hợp này sự nghiêm khắc và thận trọng của Nhậm Doanh Doanh là cần thiết, để “khóa chân” chàng tửu đồ phóng túng đó lại.

Tiểu Long Nữ lạnh lùng đến mức không có cảm xúc, lại rung động vì một Dương Quá chuyện gì cũng hành xử theo cảm tính.
Tiểu Long Nữ lạnh lùng đến mức không có cảm xúc, lại rung động vì một Dương Quá chuyện gì cũng hành xử theo cảm tính. (Ảnh: IFuun)

Tiểu Long Nữ lạnh lùng như khối băng hàn ngọc, cái gì cũng không quan tâm, đối với mọi chuyện đều dửng dưng không cảm xúc. Còn Dương Quá hoàn toàn bị tình cảm chi phối, chỉ suy xét bằng cảm tính, “tốt với ta thì là người tốt, không tốt với ta thì là người xấu”, trong người chàng trai này như có ngọn lửa mãnh liệt của chữ “tình” vậy.

Lấy lửa công băng, cuối cùng khiến trái tim vô cảm của Tiểu Long Nữ tan chảy. Vì nàng quan tâm đến Dương Quá, cũng khiến nàng biết cảm thụ thế giới xung quanh, không còn là bình hoa di động nữa. Dương Quá cũng từ nàng mà dằn được lối sống tình cảm xuống, trở nên chín chắn và bớt ngạo mạn hơn, có thể suy luận bằng cả lý tính, đã thật sự “trưởng thành”.

Đọc Kim Dung, hiểu Kim Dung, ngẫm về cái lý “tương sinh tương khắc” của tạo hóa, khiến người ta minh bạch rằng mọi vật trên đời, không nhất thiết phải phù hợp với nhau, có khi là rất đối lập nhau, nhưng lại bổ sung cho nhau, khi kết hợp lại thì hài hòa không khiếm khuyết, như áo trời không có đường may. Quan trọng là người ta có đủ khoan dung để tiếp nhận chỗ khác biệt của người khác hay không mà thôi.

Thế Di

Danh Mục : Góc Nhìn